سرویس خبری آگوست 28, 2026

      نقش خستگی هیجانی، کنترل فکر در پیش بینی استراتژی های مقابله  در افراد با اختلال شخصیت مرزی    چکیده  پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خستگی هیجانی، کنترل فکر در پیش بینی استراتژی های مقابله  در افراد با اختلال شخصیت مرزی انجام شده است، روش پژوهش حاضر، همبستگی بوده و جامعه آماری این پژوهش عبارت است از 200 نفر  از افراد با اختلال شخصیت مرزی مراجعه کننده به کلینیک های مرکز مشاوره شهرستان رشت، که به شیوه نمونه گیری در دسترس تعداد 160 نفر انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه های چن و همکاران (۲۰۱۹) ، کنترل فکر ولز و دیویس (1994)، استراتژی های مقابله (1981) ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از شیوه های آمار توصیفی (میانگین، انحراف استاندارد؛ فراوانی و درصد) و شیوه های آمار استنباطی (تحلیل برازش و همبستگی) تجزیه و تحلیل شد. نتایج به دست آمده با استفاده از تحلیل رگرسیون چند متغیری نشان داد که کنترل فکر و خستگی هیجانی توانسته است که استراتژی های مقابله را در افراد پیش بینی می کند و میزان قدرت این پیش بینی 78 درصد می باشد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که بین خستگی هیجانی و کنترل فکر با استراتژی های مقابله در افراد رابطه معنادار است. از نتایج این پژوهش می توان در مشاورههای پزشکی و روان شناسی و حل تعارضات روانی در این افراد استفاده کرد.   کلید واژه ها: خستگی هیجانی، کنترل فکر، استراتژی های مقابله، افراد با اختلال شخصیت.   مقدمه  واژه شخصیت برای توصیف پاسخ های رفتاری خاص یک فرد، بر اساس تجارب درونی و بیرونی وی به کار می رود. شخصیت قابل پیش بینی و پایدار است. هنگامیکه رفتار فرد از دامنه بهنجار گروههای مختلف افراد متفاوت باشد، و به موجب تخریب قابل ملاحظه کنش وری، سازش و/ یا پریشانی شخصی شود، با اختلال های شخصیت مواجه هستیم (سادوکو سادوک، 2010). در مورد پایداری اختلال های شخصیت در طول زمان، از کودکی به بعد، اتفاق نظر وجود دارد (تایرر و سیویورایت، 2020). هم طبقه بندی انجمن روانپزشکی آمریکا و هم طبقه بندی بین المللی بیماریها بر حضور این اختلال ها از کودکی به بعد تاکید دارند. با ذکر این نکته که برخی از نشانه ها از میانسالی کاهش می یابند (قنادی،1397). اختلال های شخصیت رایج و مزمن هستند. برآورد کلی این است که 10 تا 20 درصد جمعیت عمومی دارای این اختلالها هستند. این نکته، بدین معناست که از هر 5 تا 10 نفر، یک نفر دارای اختلال شخصیت است. علاوه بر این، بسیاری از جرائم خشونت آمیز و غیر آن و درصد بالایی از زندانیان دارای اختلال شخصیتی بنیادین هستند. نزدیک به نصف بیماران روانپزشکی دارای اختلال شخصیت هستند (اسوراکیک و کلونینجر، 2015). اختلالات شخصیت معمولاً قبل از 25 سالگي شروع مي شود. تمام عمر دوام مي يابد و اگر چه در طبقات پايين اقتصادي – اجتماعي بيشتر گزارش شده اما در افراد متعلق به تمام طبقات اجتماعي روي مي دهد. شيوع آن در مرد و زن برابر است، بيمار و نيز خانواده او به دليل عدم آگاهي كافي در مورد اين اختلال با مشكلات زيادي از جمله مراقبت ناكافي و طرد شدن بيمار از جامعه روبرو هستند. به علت وخامت و مزمن شدن اين بيماري و طول درمان آن، تقريباً 50 درصد تختهاي بيمارستان هاي رواني به آن اختصاص داده مي شود (شریفی و همکاران،1393). در بین اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت مرزی از شاخص ترین آنهاست (بردلی، کانکلین و وستن، 2020). اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت شدیدی است که با بی نظمی شدید و گسترده هیجان، رفتار و شناخت مشخص می شود (لینهان، 2015). این اختلال با ناپایداری گسترده و مفرط در عاطفه، خود پنداره، روابط بین شخصی و همچنین برانگیختگی قابل توجه، مشخص می شود. حدود دو درصد از جمعیت عمومی، ده درصد از بیماران روانپزشکی سرپایی و سی تا شصت درصد بیماران مبتلا به سایر اختلال های شخصیت، از این بیماری رنج می برند. سیر بیماری عموما در جهت بی تباتی مزمن در اوایل بزرگسالی است و با وهله های از دست دادن کنترل بر عواطف و برانگیختگی ها همراه می شود تخریب حاصل از این اختلال، رایج و شدید است. مانند بسیاری از اختلال های شخصیت، افراد مبتلا به این اختلال، خود را بیمار نمی دانند، مسئولیت مشکلات خود را به عهده دیگران می گذارند و به جای تلاش برای تغییر خود، در جستجوی تغییر دیگران هستند (سوراکیک و کلونینجر، 2015). از طرف دیگر راهبردهای کنترل فکر در کیفیت سلامت جسمانی و روانی نقش بسزایی دارد. مطابق با مدل فراشناختی، فعال شدن باورهای فراشناختی ناکارآمد موجب ارزیابی منفی فکر مزاحم و ناخوشایند به عنوان  نشانه های تهدید و نگرانی می شود. این ارزیابی در جای خود باعث تشدید هیجان های منفی، عمدتا به صورت اضطراب می شود و فرد برای کاهش اضطراب و کنترل نظام شناختی خود به راهبردهای کنترل فکر متوسل می شود (ولز و کارتر، 2001). باقریان، اسفندیاری، اسدالهی و رحمانی (1398) به بررسی شاخص های توانایی های شناختی در مبتلایان به شخصیت مرزی پرداختندتحليل آماري داده ها نشان داد كه توزيع توانایی های شناختی در دو گروه بيمار و كنترل تفاوت معناداري با يكديگر دارند. فراواني ها توانایی های شناختی در گروه مرزی به ميزان معناداري بالاتر از گروه كنترل بود(65/17 = 2x و 05/0 <P) ولي اين تفاوت تنها در بين مردان بيمار و مردان گروه شاهد بود. از نظر ساير شاخص هاي سفالومتري، بين دو گروه تفاوت معناداري يافت نشد (05/0 <P). در تحقيقي كه توسط ابراهيمي و اكبري (1396) تحت عنوان مقايسه ابعاد آسيب شناسي شخصيت مرزی و سبک های دلبستگی در افراد معتاد به شيشه با افراد عادي در شهر تهران انجام گرفته، يافته هاي تحقیق بيانگر اين مي باشند كه با توجه به تحقیق، افراد معتاد به ماده مخدر شيشه در تمامي 18 عامل پرسشنامه مورد بررسي نمرات بالاتري را نسبت به افراد غيرمعتاد كسب كرده و به ميزان زياد دچار اين ابعاد آسيب شناسي شخصيت بودند. محمدزاده و کریمی (1397) به بررسي سوگيري هاي اسنادي و همجوشی شناختی در اختلال شخصیت مرزی پرداختند. نتايج تحقيق نشان داد كه اسناد افراد با صفت مرزی (غير باليني) براي حوادث منفي بيروني تر، كلي تر، پايدارتر و براي حوادث مثبت، دروني تر، ‌كلي تر و پايدارتر از گروه گواه است. اين يافته، با يافته هاي ديگر با گروه هاي باليني بيماران مرزی همسو مي باشد. يافته هاي حاصل از تحقیق در جهت حمايت از نظريه بنتال و همكاران در ارتباط با تبيين روان گسستگي از ديدگاه شناخت اجتماعي و نيز در جهت فراهم آوردن تاييدات تحقیقي بيشتر براي الگوي پيوستاري روان گسستگي تفسير گرديد. نيلسون، اولسان، اومان و ویسل (2019) ابعاد همجوشی شناختی و آسیب شناختی شخصیت در بیماران اسکیزوفرنیا و مرزی  مورد ارزيابي قرار دادند. نتایج نشان داد که رفتارهای تکانشی در بین افراد با اختلال شخصیت مرزی از همه بیشتر بود. راجا (2018) در مطالعه اي به بررسي تأثير اختلال شخصيت و ابعاد آن  برروي سبک دلبستگی در افراد با  اختلال شخصیت مرزی پرداخت : افزايش ريسك تشخيص گذاري غلط، ماسكه كردن افسردگي و مانيا بوسيله OCPD و كاهش شناسايي خطر خودكشي، وخامت بخشيدن به مشكلات اقتصادي و ازدواجي و افزايش شدت خودكشي.متأسفانه اقدام به خودكشي در اين بيماران دقيق تر، نامنعطف تر و كمال گرايانه تر است كه خطر مرگ را افزايش مي دهد. در تحقیق رام استدت، دنر و مارتین (2018) که تحت عنوان رابطه بین شخصیت و  همجوشی شناختی انجام دادند نتایج به طور موافق، پیوند مثبت میان توانایی شناختی و گشودگی و ثبات هیجانی و وظیفه شناسی و با وجدان بودن را نشان دادند. بنازي (2017) در مطالعه اي كه ارتباط بين نشانگان همجوشی شناختی و ويژگي هاي اختلال شخصيت مرزي (BPD) مورد ارزيابي قرار گرفت (بطوريكه اختلال توانایی شناختی ارتباط نزديكي با ويژگي هاي اختلال شخصيت مرزي (BPD) ندارد.) اين يافته تاحدي با ارتباط قوي بين BPD و BP-II و طبيعت دوقطبي BPD مغاير مي باشد. راهبردهاي کنترل فکر عبارت اند از مجموعه اي از روش هاي مقابله اي که در پاسخ به تجربه هیجان هاي ناخوشایند با هدف غلبه برفشار حاصل از هیجان ها برانگیخته می شوند (ولز و دیویس، 1994). افراد برای کنترل افکار ناخواسته یا اضطراب زای خود از طیف وسیعی از راهبردها استفاده می کنند. یکی دگر از متغیرهای این پژوهش، استراتژیهای مقابله می باشد. فولکمن و لازاروس مقابله را اینطور تعریف می کنند: “تلاش های شناختی و رفتاری که جهت مدیریت خواست های داخلی و یا خارجی صورت گرفته که به عنوان سختی یا مشکل فراتر از توان فرد ارزیابی می شوند.”براساس این تعریف 1.مقابله فرایندی است که پیوسته درحال تغییراست؛2.مقابله به طور خودکار انجام نمی شود،بلکه الگوی آموخته شده ای است برای پاسخ گویی به موقعیت های تنش زا؛و3.مقابله نیازمند تلاش های فرد برای مقابله با استرس است(خدایاری فرد وپرند،1396). فولکمن، لازاروس وسایرین با توجه به گستردگی و گوناگونی پاسخ های مقابله، جهت درک شیوه های مقابله ای که مردم از آنها استفاده می کنند، طبقه بندی هایی را پیشنهاد دادند (خدایی،1397). یکی از جدیدترین و مشهورترین مفهوم سازی های شیوه های مقابله بین دو روش مقابله تمایز قائل می شود: روش های مقابله مسئله محور و مقابله هیجان محور. مقابله مسئله محور مستلزم تلاش های فعال برای مواجهه با محرک تنش زا است. یک نمونه از مقابله مسئله محور مسئله گشایی فعال است که مستلزم تلاش برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد مسئله وتدبیر ها وراه حل های در دسترس می باشد(مداحی،1398). از طرف دیگر، مقابله هیجان محور به تلاش هایی اشاره می کند که مستقیماً در پی حل مسئله نبوده بلکه بر مدیریت واکنش های هیجانی متمرکز است واز ارزیابی های اولیه وثانویه ناشی می شود. یک نمونه از مقابله هیجان محور، فرار- اجتناب است که می تواند مصرف الکل یا سایر دارو ها واجتناب احساسی از مشکل واقعی را ایجاب کند(مارتز و لیونه،2017). پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خستگی هیجانی، کنترل فکر در پیش بینی استراتژی های مقابله  در افراد با اختلال شخصیت مرزی انجام شده است.